Uit de startblokken…   Inspiratie en steun voor beginnende leidinggevenden

Starten als leidinggevende.  Velen ervaren het als een ingrijpend gebeuren. Je krijgt een nieuwe positie met andere taken, andere verantwoordelijkheden. Er zijn zoveel verschillende verwachtingen over wat je als leidinggevende hebt te doen en wie je hebt te zijn. Het brengt momenten van vreugde en voldoening, momenten van onzekerheid en frustratie.

Wij, Astrid Rubbens en An Goeminne voelen ons geraakt en gefascineerd door de verhalen van beginnende leidinggevenden. We zien sommige mensen een goede start maken en floreren in hun nieuwe functie.  We zien ook beginners verloren lopen en vast geraken. Een goede start kunnen maken als leidinggevende is heel wezenlijk. Zoals de oude volkswijsheid zegt :’’ ’t Is er in ’t begin om doen’. En wij begonnen te dromen en te fantaseren over  een initiatief dat ondersteuning zou bieden aan beginnende leidinggevenden. Het idee van ‘Uit de startblokken…’ was geboren.

Op onderzoek

We hadden onze eigen ideeën over wat een beginnende leidinggevende nodig geeft.  Maar dat is uiteraard maar één perspectief. Het initiatief wensten we grondig te onderbouwen door ook andere perspectieven in te brengen. We bestudeerden literatuur, en besloten een grondige bevraging te doen in het werkveld. Zowel beginnende leidinggevenden als ervaren leidinggevenden in middenkader- en directiefuncties werden bevraagd. Er gebeurden ook een aantal diepte-interviews. Met deze bevraging gingen we op zoek naar wat starters bezielt, wat hen bezig houdt en wat ze als ondersteunend ervaren. Deze grondige manier van werken werd mogelijk  gemaakt door de samenwerking met Balans en Balans op maat. De informatie uit het onderzoek vormde de basis voor de uitbouw van ‘Uit de startblokken…’
Er kwamen drie wezenlijke thema’s op de voorgrond.   

  • Hoe kan ik op een goede manier mijn positie innemen ?
    – hoe vind ik mijn plaats boven-tussen-naast anderen ?
    – hoe kan ik voldoende afstand bewaren en toch nabij zijn ?
    – hoe omgaan met loyaliteitsconflicten ?  
  • Hoe kan ik omgaan met het vele dat op mij afkomt ?
    – hoe vind ik mijn weg in de vele taken en verwachtingen die op mij af komen ?
    – wat zijn prioriteiten ?
    – hoe efficiënt organiseren en soepel plannen ?   
  • Hoe kan ik zelfvertrouwen ontwikkelen ?
    – hoe trouw blijven aan mezelf en mijn eigen waarden ?
    – hoe mijn motivatie blijvend aanwenden als innerlijke kracht ?
    – hoe ontwikkel ik innerlijke stevigheid ?  

We zuiverden onze doelen uit, maakten een concept en stelden dit voor aan een focusgroep. Deze focusgroep bestond uit directies, leidinggevenden in een middenfunctie en opleiders uit verschillend werkvelden. We verwerkten de feedback en organiseerden ‘Uit de startblokken…’ vorig opleidingsjaar drie maal.

Wat willen we bereiken?

De resultaten van dit onderzoek werd de rode draad voor de uitbouw van het initiatief. Met ‘Uit de startblokken…’ willen we een leerplek aanbieden waar beginnende leidinggevenden

  • terecht kunnen met wat hen bezig houdt
  • ervaringen kunnen delen en kunnen leren van elkaar
  • ideeën en tips krijgen over hoe ze met een aantal uitdagingen kunnen omgaan en aldus hun deskundigheid kunnen verhogen
  • hun zelfkennis kunnen vergroten door inzicht te verwerven in eigen drijfveren, waarden,krachten en ondermijnende patronen
  • het vuur van hun motivatie, gedrevenheid en enthousiasme brandend kunnen houden

Om deze doelen te bereiken, kiezen we voor een programma waarin we drie dagen intens samenwerken in een kleine groep van zes mensen en we met alle deelnemers twee individuele gesprekken hebben.

Enkele uitgangspunten

We bekijken leiderschap vanuit een voortdurend wisselwerkingproces tussen de leidinggevende, de medewerkers en de organisatorische context. Het gaat niet om de leidinggevende op zich, wel om wie hij is en wat hij doet in samenspel met medewerkers en de structuur en cultuur van een organisatie.  

  • Individuele aandacht
    In dit leerproces staat de uniciteit van de leidinggevende centraal. We proberen zoveel mogelijk in te spelen op de individuele ervaringen en noden.  Doordat we in kleine groep werken en individuele gesprekken aanbieden is er echt ruimte voor persoonlijke aandacht. Elke bijeenkomst wordt er bijvoorbeeld gevraagd wat de deelnemers ter sprake willen brengen.
    In het eerste individuele gesprek wordt aandacht besteed aan wezenlijke ervaringen in de levensgeschiedenis van mensen.  Hier wordt in inspiratie en kracht ontdekt om het eigen leiderschap op een doorleefde manier vorm te geven.
  • Focus op reeds aanwezige mogelijkheden
    We nemen tijd om stil te staan bij de motieven en de waarden van de leidinggevende. Stilstaan bij wat je drijft en wat je wil verwezenlijken creëert innerlijke kracht en stevigheid.  Gedurende gans het leerproces is er een grote alertheid om de reeds aanwezige kwaliteiten en vaardigheden op te merken en zichtbaar te maken.  Dit gebeurt zowel door de begeleider als de medecursisten.
    We werken niet vanuit een vooraf gedefinieerd ideaalbeeld waar iedereen zo snel mogelijk moet aan  beantwoorden, maar proberen te vertrekken van de mogelijkheden die er al zijn.
  • Samen leren
    Uit de startblokken brengt mensen samen die in eenzelfde situatie zitten.  Dit brengt herkenning en gemeenschappelijkheid.  Tezelfdertijd maken ook de vele verschillen in manier van denken en handelen, in posities, in werkcontext… het leren tot een veelzijdig en rijk gebeuren.
    Leidinggevenden steunen elkaar door ervaringen uit te wisselen, begrip te tonen, tips en suggesties te geven.  Het blijft steeds opnieuw verrassend om vast te stellen dat het meest persoonlijke het meest universele is.
    Er wordt gestreefd naar een samen leren waarin mensen zich kunnen tonen in kwetsbaarheid en kracht.  Net omdat deze groep buiten de eigen organisatie gesitueerd is, en bestaat uit ‘vreemdelingen’ ontstaat vaak een veilig uitdagend klimaat.
  • Actie en reflectie
    Wat beginnende leidinggevenden  mee-maken staat centraal.  Er worden concepten en methodieken aangeboden om stil te staan bij wat gaande is en te bedenken hoe daar kan mee omgegaan worden.
    Uit de startblokken is geen vrijblijvende praatgroep.  Het verwerven van deskundigheid in leidinggeven staat voorop. Door het bespreken van casussen ontdekken leidinggevenden nieuwe rijkere mogelijkheden. Veel methodieken leveren inspiratie en materiaal om op de eigen werkplek in actie te komen.
  • Praktijk en theorie
    Er is veel ruimte om eigen ervaringen in te brengen, om samen te ontdekken. In die zin is Uit de startblokken ook geen klassieke vorming waar theorie op de voorgrond staat.  Toch proberen we ook aandacht te hebben voor theoretische concepten omdat deze steunend kunne zijn om inzicht te krijgen en actie te genereren.  In de toekomst willen we dit theoretische luik meer kracht geven door een boek te schrijven dat zich specifiek richt naar deze doelgroep.
  • Implementatie
    We vinden het heel belangrijk dat het geleerde geïmplementeerd wordt in de eigen werkcontext.
    Tijdens de bijeenkomsten stellen we de verschillende contexten van de deelnemers sterk aanwezig.   En via het tweede gesprek proberen we ook te zorgen voor duurzaamheid van wat geleerd is. Dat gesprek vindt plaats een maand na de bijeenkomsten. Daar blikt men terug op de betekenis van ‘Uit de startblokken’ voor het eigen functioneren.  Er worden strategieën besproken om de verworven inzichten en vaardigheden verder levendig te houden in het werk van elke dag.

De starters zelf aan het woord

Omdat we de ervaringen van de leidinggevenden zo wezenlijk vinden, laten we graag enkele deelnemers aan ‘Uit de startblokken…’ aan het woord.

“Voor mij was het heel ondersteunend om te horen dat iedereen wel ergens mee aan het wroeten is. Dat helpt me om mijn zorgen wat te relativeren en mijn onrealistische verwachtingen wat bij te sturen.”

“ Ik heb heel veel ideeën en methodieken gekregen die me helpen om met mijn directeur in overleg te gaan. Het visuele beeld dat ik gemaakt heb over mijn verschillende werkgebieden en hun onderlinge verhouding bleek een prima hulpmiddel te zijn voor een gesprek over prioriteiten in mijn job.”

“Ik had gedacht een grondig uiteenzetting te krijgen over wat leiding geven allemaal in houdt. Ik vind het comfortabeler om te kunnen luisteren naar theorieën. Het was voor mij wat wennen aan deze manier van werken. Ik heb wel veel ideeën opgedaan. Maar voor mij mocht er wat meer structuur zijn.”

“Het fijne van dit initiatief was dat het echt aanzet tot actie. Op de vergaderingen geef ik nu veel meer ruimte aan mijn medewerkers om zelf de taakverdeling te organiseren. Tot mijn verwondering merk ik dat ze hiertoe best in staat zijn. En ik merk dat hun motivatie daardoor sterker wordt.”

“Elke cursusdag werd op de duur voor elk van ons een warm moment om het hart eens te luchten, een adempauze te nemen binnen dat drukke werkritme, en tegelijkertijd toch weer heel wat bij te leren. Zelden zo’n verrijkende combinatie gekend , en heel fijn om gewoon even heel veilig je relaas te kunnen doen. Het lijkt misschien geen prioriteit, maar het zorgt wel voor nieuwe zuurstof op je werkplek.”

Uit de startblokken wil leidinggevende steun en inspiratie bieden om de oorspronkelijke motivatie en gedrevenheid warm te houden, om deskundigheid te verwerven en de verantwoordelijkheid als leidinggevende  ten volle op te nemen.

An Goeminne is opleidingscoördinator ‘Leiden en begeleiden’ en ‘Coachen van individuen en groepen’ en is lid van het kernteam Leiderschap Management Coaching. Astrid Rubbens is freelance-medewerker in ‘Leiderschap – management – coaching’ en coördinator Rondpunt.